آخرین ویرایش : December 12, 2012

میرزا صادق خان (صادق) مستشار الدوله

تحصیلات


محل تحصیل

مدرسه دارالفنون تبریز

( تا ۱۳۰۶ه.ق. )
صادق خان سال ها در این مدرسه که ریاستش با سعد الدوله بود، تحصیل کرد.

شهر استانبول


درجه علمی در رشته حقوق در مدرسه سلطانی


مناصب و مشاغل


وزیر

وزارت داخله ایران (دوره قاجار)


در کابینه محمدولی خان تنکابنی در 20 اسفند 1289 ه.ش وزیر داخله شد. در ترمیم این کابینه باز وزارت داخله را عهده‌دار گردید. در 23 اسفند 1293ه. ش مشیرالدوله رئیس الوزراء، وزارت داخله را به عهده مستشارالدوله گذاشت. در خرداد 1296 ه.ش برای بار چهارم وزیر داخله شد و در این هنگام ریاست دولت با علاءالسلطنه بود. در آن تاریخ کمیته مجازات با ترور و آدمکشی، باعث ترس و وحشت شده بودند و مخفیانه دستورالعمل‌هائی برای وزراء فرستادند که مطابق آن عمل نمایند و عده‌ای را از کار برکنار سازند. از جمله به صادق تکلیف شده بود که عدل الملک دادگر معاون وزارت داخله را برکنار سازد. صادق زیر بار این تصمیم نرفت و چند تن از وزراء را با خود همدست نمود و در صدد کشف کمیته برآمد که ناگاه کابینه علاءالسلطنه ساقط و صادق نیز بیکار ماند.

وزارت پست و تلگراف (دوره قاجار)


مستشارالدوله در ترمیم کابینه صمصام السلطنه (اردیبهشت 1288 ه.ش) به وزارت پست و تلگراف منصوب شد. در کابینه اول علاءالسلطنه (دیماه 1291 ه.ش) همچنان وزیر پست و تلگراف بود.

وزارت تجارت و فواید عامه ایران

( ۱۲۹۴ه.ش. )
مستشار الدوله در کابینه مستوفی الممالک (1294 ه.ش) وزیر فوائد عامه بود.

وزارت معارف ایران (دوره قاجار)

( از ۱۳۰۳ه.ش. تا ۱۳۰۴ه.ش. )
در کابینه دوم سردار سپه در فروردین 1303 ش وزیر معارف و علوم و اوقاف گردید.

نماینده

مجلس شورای ملی ایران

( از ۱۲۸۵/۰۷/۱۴ه.ش. تا ۱۲۸۹ه.ش. )
نماینده مردم تبریز در اولین و دومین دوره مجلس شورای ملی. در 1289ه.ش از وکالت استعفا و در کابینه سپهدار اعظم وزیر داخله شد.

سفیر

سفارت ایران در ترکیه

( از ۱۳۰۹ه.ش. تا ۱۳۱۴ه.ش. )
مستشارالدوله جانشین فروغی شد و سفر رضاشاه به ترکیه (1313 ه.ش) در دوران سفارت او انجام شد.

نایب سفارت

سفارت ایران در عثمانی

( از ۱۲۶۷ه.ش. تا ۱۲۶۸ه.ش. )
در سال 1306 هـ.ق به استخدام در سفارت ایران در عثمانی درآمد و با سمت تحریر و تقریرنویسی و نیابت مشغول کار شد. مقالات تند صادق در مطبوعات آن کشور باعث شد خانوادگی به تهران احضار شوند.

رئیس

مجلس موسسان ایران

( از ۱۳۰۴ه.ش. )
مجلس موسسان در 5 آذر 1304ه.ش به ریاست میرزا صادق‌خان مستشار الدوله تشکیل شد و طی پنج جلسه رضاخان را به سلطنت برگزید.

عضو

مجلس سنای ایران

( از ۱۳۲۸ه.ش. تا ۱۳۳۱ه.ش. )
سناتور انتصابی آذربایجان در اولین دوره مجلس سنا.


گرایشات


مخالف با

قرارداد 1919


در سال 1297 ه.ش صادق با کمک عده‌ای از دوستان خود، به تشکیل جمعیت ودادیون پرداخت. اعضای برجسته این جمعیت عبارت بودند از مستشارالدوله صادق، محتشم السلطنه اسفندیاری، میرزا اسمعیل خان ممتازالدوله و مرتضی ممتازالملک. این جمعیت هنگام طرح و امضای قرارداد 1919 علم مخالفت با آن برافراشتند، در حالی که روزنامه رعد معتبرترین نشریه روز از قرارداد حمایت می‌کرد، این جمعیت مبارزات خود را علیه دولت و قرارداد آغاز کرد. وثوق‌الدوله نخست‌وزیر و عاقد قرارداد که با قدرت خاص اختیارات را در دست گرفته بود، به پراکنده کردن جمعیت ودادیون همت گماشت و کارگردانان اصلی آن از جمله مستشارالدوله صادق را به کاشان تبعید نمود.


حوادث مهم زندگی


مشارکت در

انقلاب مشروطه ایران


از مشروطه خواهانی بود که پس از به توپ بستن مجلس در 1326ه.ق، به دستور محمد علی شاه دستگیر و هفت ماه در باغ شاه محبوس بود تا به شفاعت سعدالدوله وزیر خارجه از باغشاه آزاد و جزو درباریان محمدعلی شاه گردید و منشی و مترجم همایونی شد. در ایام موسوم به استبداد صغیر محمد علی شاه و مشاورانش در باغ شاه مشغول تهیه طرحی بودند تا مشروطه را ریشه کن کرده و به جای مجلس، یک دارالشورا برای مشاوره تشکیل دهند.به همین منظور محمدعلی شاه یک گروه 20 نفره مرکب از طرفداران خود و نمایندگان دربند از جمله مستشارالدوله را برای تدوین قانون جدید انتخابات تعیین کرد تا اساسنامه جدید دارالشورا را تدوین کنند، اما این دارالشورا موفقیتی به دست نیاورد زیرا با حرکت مجاهدان از جنوب و شمال به سمت پایتخت کم‌کم نظارت شاه بر امور کمرنگ شد و کمیسیون به مرور تعداد اعضا را تا 12 نفر کاهش داد و طرفداران شاه کنار گذاشته شدند و اداره آن به دست صنیع‌الدوله و مستشارالدوله افتاد.
در 1327 ه.ق اردوی متحد مجاهدین گیلان و بختیاری وارد تهران شدند و شاه همراه اعضای خانواده و چند نفر از یاران خود به سفارت روسیه پناهنده شد. انجمنی شش نفره به نام کمیسیون عالی، اداره کشور را به دست گرفت.مستشارالدوله هم در آن عضویت داشت و کمیسیون مزبور در نخستین اقدام، محمد علی شاه را برکنار و فرزند او احمد میرزا را به شاهی انتخاب کرد. از دیگر وظایف کمیسیون مزبور فراهم آوردن زمینه انتخابات و بازگشایی مجلس دوم بود.
صادق این سمت در رفع اختلاف بین ستارخان و باقرخان از یکطرف با مخبرالسلطنه والی آذربایجان نقش میانجی داشت و به دعوت صادق، ستارخان و باقرخان به تهران آمدند و ابتدا در منزل سردار اسعد و بعد در پارک اتابک سکونت گزیدند. صادق به ستارخان علاقه‌ای خاص داشت و هفته‌ای چند بار به ملاقات و دیدار او می‌رفت و او را گرامی و معزز می‌داشت.

تبعید به

شهر کاشان

( ۱۲۹۸ه.ش. )
وثوق الدوله او را به سبب مخالفت با قرداد 1919 به کاشان تبعید کرد.


روابط خانوادگی


نام پدر

دارای رابطه خانوادگی با

محسن خان مشیرالدوله


محسن خان مشیرالدوله دایی میرزا صادق مستشارالدوله بود.

میرزا یوسف خان تبریزی مستشارالدوله


میرزا صادق خان برادرزاده میرزا یوسف خان بود.


میرزا صادق خان (صادق) مستشار الدوله

تاریخ تولد ۱۲۴۲ه.ش.
تاریخ درگذشت ۱۳۳۲ه.ش.
محل تولد شهر تبریز
ملیت کشور ایران

توضیحات بیشتر:
  • پس از اتمام تحصیلات در استانبول، برای مدتی در سفارت ایران در استانبول مشغول شد. در این زمان شیخ محسن خان مشیرالدوله، دایی میرزا صادق خان، سفیرکبیر ایران در استانبول بود و پدرش مستشار سفارت بود. صادق خان با مطبوعات استانبول همکاری می‌نمود و به اقتضای جوانی مقالاتی علیه استبداد در کشور خود می‌نوشت. مقالات تند صادق باعث شد که همراه دایی و پدرش به تهران احضار شود.
  • طولی نکشید که مشیرالدوله به وزارت عدلیه رسید و خواهرزاده خود را منشی مخصوص نمود و برای او لقب صدیق حضرت گرفت. در سال 1313هـ.ق پدر او درگذشت و به دستور ناصرالدین شاه عنوان مستشارالدوله به فرزندش اعطا شد.
  • صادق سپس در معیت امین الدوله به آذربایجان رفت و در آنجا با اعیان و اشراف تبریز طرح دوستی و مودت ریخت و چون سال‌ها در استانبول تحصیل نموده و به زبان خارجی نیز آشنائی داشت، غالباً از افکار و عقاید آزادیخواهان در تبریز حمایت و جانبداری می‌نمود و مورد توجه مردم قرار گرفت. پس از صدور فرمان مشروطه و انجام انتخابات، مستشارالدوله صادق از اطرف اعیان تبریز به نمایندگی مجلس انتخاب شد و در مجلس نیز به اتفاق عده‌ای معدود، مأمور تنظیم و تدوین متمم قانون اساسی شدند.
  • پس از فتح تهران رییس مجلس دوره دوم شد و در کابینه های کوتاه مدت آن دوره، بارها به وزارت رسید.
  • صادق در 1314 ه.ش پس از 5 سال توقف در ترکیه، به تهران احضار گردید و به نیابت تولیت مدرسه عالی سپهسالار انتخاب شد. این مأموریت طولی نکشید که صادق در زمره بازنشستگان وزارت خارجه درآمد.
  • در سال 1321ه.ش احمد قوام برای جلب رضایت نمایندگان آذربایجانی مجلس، مستشارالدوله را به عنوان وزیر مشاور به کابینه آورد./ ف.م

done in 0.0311 seconds