آخرین ویرایش : July 18, 2012

مهدیقلی خان هدایت مخبرالسلطنه

تحصیلات


محل تحصیل

شهر برلین


در سن ۱۵ سالگی برای ادامه تحصیل رهسپار آلمان شد. دو سال در آن کشور اقامت داشت و زبان آلمانی را آموخت ولی تحصیل مرتبی نکرد.

مدرسه نظام تهران

( از ۱۳۲۲ه.ش. )


مناصب و مشاغل


نخست وزیر

حکومت پهلوی

( از ۱۳۰۶/۰۳ه.ش. تا ۱۳۱۲/۰۶ه.ش. )

پس از استعفای مستوفی، به پیشنهاد تیمورتاش مخبرالسلطنه به نخست وزیری انتخاب شد. هدایت بیش از شش سال نخست وزیر رضاشاه پهلوی بود. در دوران نخست وزیری او، قدرت واقعی و حل و فصل امور با تیمورتاش بود و تا حدی هم داور و سردار اسعد در کارها مداخله داشتند. پس از زندانی شدن نصرت الدوله و تیمورتاش و سلب مصونیت از عدهٔ زیادی وکیلان مجلس، هدایت فقط دستورات شاه را بدون چون و چرا اجرا می‌کرد. سرانجام دورهٔ او هم سپری شد و در شهریور ۱۳۱۲ از کار برکنار گردید.

وزیر

وزارت تجارت و فواید عامه ایران

( از ۱۳۰۵ه.ش. تا ۱۳۰۶ه.ش. )

در ۱۳۰۵ که مستوفی برای ششمین بار به نخست وزیری رسید هدایت را به وزارت فوائد عامه و تجارت منصوب نمود و در تمام مدت زمامداری مستوفی، که کابینهٔ او سه بار ترمیم شد، مخبرالسلطنه در وزارت فوائد عامه مستقر بود.

وزارت معارف ایران (دوره قاجار)



در سال 1286 ه.ش در کابینه وزیر افخم به وزارت معارف منصوب گشت. در کابینه علی اصغرخان امین السلطان به همان سمت باقی ماند و متعاقبا در سه کابینهٔ زودگذر حسینقلی خان نظام السلطنه در سلطنت محمدعلی شاه همچنان وزیر معارف بود.

وزارت عدلیه ایران (دوره قاجار)



در کابینه ناصرالملک همدانی (1286 ه.ش) وزارت عدلیه را عهده دار گردید. در کابینهٔ دوم مستوفی الممالک (1392 ه.ش) و کابینهٔ عین الدوله هم وزیر عدلیه شد.

حاکم

منطقه آذربایجان


سه بار حاکم آذربایجان شد. ابتدا در دوره ناصرالدین شاه. بار دوم پس از فتح تهران مجدداً والی آذربایجان شد اما پس از دو سال کشمکش با مجاهدین معزول شد. بار سوم نیز با قیام شیخ محمد خیابانی و سیمیتقو روبرو شد.

منطقه فارس

( از ۱۲۹۱ه.ش. تا ۱۲۹۴ه.ش. )

انگلیسی ها با او مخالفت کردند و عزل او را از مشیرالدوله خواستند که زیر بار نرفت.

مدرس

مدرسه دارالفنون تهران


مدرس زبان آلمانی


حوادث مهم زندگی


مشارکت در

انقلاب مشروطه ایران

( از ۱۳۲۴ه.ش. )
در دربار مظفرالدینشاه با سمت مترجم آلمانی مشغول خدمت گردید. چون اروپا دیده و با افکار آزادیخواهان آشنایی داشت در تشویق و ترغیب مظفرالدین شاه برای صدور فرمان مشروطیت کوتاهی نمی‌کرد. در سال 1324ه.ق مصادف با انقلاب مشروطه، اغلب واسطه دربار و مجلس بود و در این رابطه زحمات بسیاری کشید و نقش او در تهیه قانون اساسی مشروطه غیرقابل انکار است.


آثار


نویسنده


روابط خانوادگی


نام پدر

نام برادر

نام پدربزرگ

دارای رابطه خانوادگی با

غلامرضا خان هدایت مخبرالدوله


مخبرالسلطنه عموی غلامرضا خان بود.

حسنعلی کمال هدایت


مخبرالسلطنه عموی حسنعلی خان بود.

مصطفی­ قلی کمال هدایت


مخبرالسلطنه عموی مصطفی قلی خان بود.

علیقلی هدایت


مخبرالسلطنه عموی علیقلی هدایت بود.

جعفر قلی خان هدایت نیرالملک


نیرالملک عموی مخبرالسلطنه و پدرهمسرش است.

رضا قلی خان هدایت نیرالملک


نیرالملک پسرعموی و برادر همسر مخبرالسلطنه بود.

هدایت قلی­ خان هدایت


هدایت قلی خان پسرعمو و برادر همسر مخبرالسلطنه بود.

کریم هدایت


کریم هدایت پسرعمو و برادر همسر مخبرالسلطنه بود.


تاریخ تولد ۱۲۴۳ه.ش.
تاریخ درگذشت ۱۳۳۴ه.ش.
محل تولد شهر تهران
محل درگذشت شهر تهران
مقبرهٔ او در محله دروس تهران در خیابان هدایت انتهای کوچه مسجد واقع است.
ملیت کشور ایران

توضیحات بیشتر:
  • در 1311 ه.ق پیشخدمت خاص و مترجم زبان آلمانی در دربار ناصرالدین شاه شد و منصب سرتیپی گرفت.
  • در ۱۳۱۵ه. ق پس از درگذشت پدرش، مظفرالدین شاه به او لقب مخبرالسلطنه داد و به ریاست گمرکات و پستخانه آذربایجان منصوب شد. دو سال بعد به تهران احضار شد و ریاست مدرسه دولتی علمیه و سایر مدارس را به او سپردند.
  • در سفر دوم مظفرالدینشاه به اروپا با اصرار علی‌اصغرخان اتابک ظاهراً به عنوان مترجم آلمانی جزو همراهان شاه بود. در همین سفر اجازه گرفت چند ماهی در آلمان فن کلیشه سازی و عکاسی را بیاموزد.
  • از 1294 مهدی صلحی منتظم الحکما ردیف های استاد را خوب حفظ کرده آنها را برای مهدیقلی هدایت (حاج مخبر السلطنه) با سه تار می نواخت و او آنها را نت نویسی می کرد. این کار هفت سال طول کشیده تا سال 1301 که حاصل آن یکی از بهترین منابع موسیقی ایرانی در ردیف میرزاعبدالله است که به خط مخبر السلطنه نوشته و به کتابخانه هنرستان عالی موسیقی اهداء گردید.
  • 1319 ه.ق مهدیقلی خان با امین السلطان به اروپا، آمریکا، چین، ژاپن و هند سفر کرد. وی به زبان های عربی، آلمانی و فرانسه تسلط داشت.
  • در سال 1326ه.ق همزمان با به توپ بستن مجلس به برلین رفت. پس از فتح تهران مجدداً والی آذربایجان شد.
  • در انتخابات دورهٔ چهارم مجلس به وکالت از تهران انتخاب شد اما با اعتبارنامهٔ او به علت قتل خیابانی مخالفت شد.
  • با دختر عمویش نیرالملک ازدواج کرد و صاحب شش فرزند شد. پس از استعفا از نخست وزیری رضاخان، در باغش در دروس عزلت گزید و به نوشتن خاطراتش پرداخت.

done in 0.0295 seconds